वासिङ्टन । विश्वकै ठूलो अर्थतन्त्र अमेरिकाको सरकारी ऋण पहिलोपटक ४० ट्रिलियन डलर नाघेको छ। अमेरिकी ट्रेजरीका अनुसार मंगलबारसम्म अमेरिकाको कुल सार्वजनिक ऋण ४०.०४७ ट्रिलियन डलर पुगेको हो। यो आँकडा केवल एउटा ठूलो संख्या होइन, विश्व अर्थतन्त्रको भविष्यसँग जोडिएको गम्भीर संकेतका रूपमा हेरिएको छ।

अमेरिकाको ऋण पछिल्लो दशकमा असाधारण गतिमा बढेको छ। सन् २०१७ मा डोनाल्ड ट्रम्प पहिलोपटक राष्ट्रपति बन्दा अमेरिकी ऋण करिब १९.९५ ट्रिलियन डलर थियो। अहिले त्यो दोब्बरभन्दा बढी भइसकेको छ।

ट्रम्प र बाइडेनको पालामा कति बढ्यो ऋण?

रोयटर्सका अनुसार ट्रम्पका दुई कार्यकालमा अहिलेसम्म अमेरिकी सार्वजनिक ऋण ११.६ ट्रिलियन डलर बढेको छ। त्यस्तै, जो बाइडेनको चारवर्षे कार्यकालमा ऋण ८.४ ट्रिलियन डलर थपिएको थियो।

ऋण वृद्धिको ठूलो हिस्सा कोरोना महामारीका बेला अर्थतन्त्र जोगाउन गरिएको विशाल सरकारी खर्चबाट आएको थियो। तर महामारीपछि पनि पूर्वाधार, स्वास्थ्य, सामाजिक सुरक्षा, ऊर्जा तथा अन्य सरकारी कार्यक्रमका लागि भएको खर्च र कर–राजस्वबीचको असन्तुलनले ऋण थप बढाउँदै लगेको छ।

ऋण बढ्नुको मुख्य कारण के हो?

अमेरिकी सरकारले वार्षिक रूपमा आम्दानीभन्दा बढी खर्च गरिरहेको छ। सामाजिक सुरक्षा, मेडिकेयर, मेडिकेड तथा पूर्वसैनिक सेवाजस्ता अनिवार्य कार्यक्रमको खर्च निरन्तर बढिरहेको छ।

यससँगै अर्को ठूलो बोझ हो, ऋणको ब्याज।

अमेरिकाले अहिले आफ्नो पुरानो ऋणको ब्याज तिर्न मात्रै वार्षिक करिब १.१ ट्रिलियन डलर खर्च गरिरहेको छ। सन् २०२५ को वित्तीय वर्षमा ऋणको ब्याज खर्च पहिलोपटक रक्षा मन्त्रालयको बजेटभन्दा समेत माथि पुगेको थियो।

४० ट्रिलियन डलरको अर्थ के हो?

४० ट्रिलियन डलर भनेको ४० लाख करोड डलर हो। यति ठूलो ऋणको असर अमेरिकी सरकारको खातामा मात्र सीमित हुँदैन।

सरकारले ठूलो मात्रामा ऋणपत्र जारी गर्दा लगानीकर्ताले बढी प्रतिफल माग्न सक्छन्। यसले दीर्घकालीन ब्याजदर बढाउन सक्छ। त्यसको असर अन्ततः घर किन्न लिइने मोर्गेज ऋण, गाडी कर्जा, व्यवसायिक ऋण र अन्य कर्जाको ब्याजदरमा पर्न सक्छ।

अर्थात्, वासिङ्टनमा बढेको ऋणको भार विस्तारै अमेरिकी नागरिकको दैनिक जीवन र खर्चसम्म पुग्न सक्छ।

विदेशी लगानीकर्ताको चासो पनि घट्दै

अमेरिकी सरकारी ऋणपत्र विश्वकै सुरक्षित लगानीमध्ये एक मानिन्छ। तर पछिल्लो समय विदेशी लगानीकर्ताले अमेरिकी ट्रेजरीमा राख्ने हिस्सा घट्दै गएको देखिएको छ।

यदि अमेरिकी ऋणप्रति विश्वका ठूला लगानीकर्ताको विश्वास कमजोर हुँदै गयो भने अमेरिकाले भविष्यमा ऋण लिन अझ महँगो ब्याज तिर्नुपर्ने अवस्था आउन सक्छ।

ट्रम्पको कर कटौती र खर्चको प्रश्न

ट्रम्प प्रशासनले खर्च कटौतीको कुरा गर्दै आएको छ। तर अर्कोतर्फ कर कटौती र विभिन्न सरकारी कार्यक्रमका कारण राजस्व र खर्चबीचको दूरी ठूलो रहने चिन्ता व्यक्त गरिएको छ।

कङ्ग्रेसको बजेट कार्यालयको अनुमानअनुसार ट्रम्पको दोस्रो कार्यकालको प्रमुख ‘One Big Beautiful Bill Act’ ले आगामी वर्षहरूमा अमेरिकी ऋणमा थप ४.७ ट्रिलियन डलर भार थप्न सक्छ।

अबको चुनौती के?

ऋण घटाउने कि आर्थिक वृद्धिमार्फत ऋणको भार व्यवस्थापन गर्ने?

बजेट विज्ञहरूले कर बढाउने, सरकारी खर्च घटाउने वा दुवै उपाय अपनाउनुपर्ने बताइरहेका छन्। तर सामाजिक सुरक्षा र स्वास्थ्य सेवाजस्ता लोकप्रिय कार्यक्रम कटौती गर्नु राजनीतिक रूपमा अत्यन्त कठिन छ।

त्यसैले ४० ट्रिलियन डलरको ऋण अमेरिकाका लागि केवल आर्थिक तथ्यांक होइन, राजनीतिक र आर्थिक निर्णयको ठूलो परीक्षा पनि हो।

विश्वको सबैभन्दा शक्तिशाली अर्थतन्त्रले अब सामना गर्नुपर्ने प्रश्न ऋणको यो पहाड कहाँ पुगेर रोकिन्छ भन्ने नै हो।